Những tỷ phú Châu Á dẫn đầu làn sóng bùng nổ trung tâm dữ liệu

Nép mình dưới chân núi Pulai và bao quanh bởi những đồn điền dầu cọ tại bang Johor miền Nam Malaysia, là 4 tòa nhà không có cửa sổ nhưng phát ra tiếng ồn đều đều suốt 24/7. Đó là âm thanh của siêu máy tính chạy đồng thời các ứng dụng điện toán đám mây và trí tuệ nhân tạo. Một số sử dụng chip GB200 tiên tiến nhất của Nvidia. Có khả năng xử lý 1,8 terabyte thông tin mỗi giây, những GPU này được đặt trong cơ sở có công suất tiêu thụ điện lên đến 20 megawatt (MW), thuộc công viên trung tâm dữ liệu rộng 664 héc ta do YTL Power International của ông trùm kinh doanh Francis Yeoh vận hành. Bên trong tòa nhà là những chiếc quạt cao 3m thổi không khí lạnh vào các máy chủ được kết nối với nhau bằng hàng km dây cáp.

Hai năm trước, một tập đoàn chip khổng lồ của Mỹ công bố kế hoạch trị giá 4,3 tỷ USD hợp tác với YTL phát triển hạ tầng AI tại Johor, trong đó 2,4 tỷ USD xây trung tâm dữ liệu công suất 200MW. Hợp tác này chứng minh sự đúng đắn của YTL, khi quyết định đầu tư vào AI từ năm 2021. Ông Yeoh Keong Hann, giám đốc điều hành của YTL Power nói tại trụ sở công ty ở Kuala Lumpur: “Mọi người nghĩ chúng tôi điên rồ khi xây dựng trung tâm dữ liệu tại Johor có công suất bằng toàn bộ Singapore.” 

Thời điểm YTL ra mắt dự án hạ tầng AI, trùng với tham vọng trở thành trung tâm kỹ thuật số của Johor nói riêng và Malaysia nói chung. Johor trù phú với nguồn điện nước dồi dào, rất cần cho các trung tâm dữ liệu, vì vậy bang này đang trở thành điểm nhấn thu hút đầu tư. Tại khu công nghệ Sedenak, cách khu phức hợp YTL 28km về phía Bắc, là cơ sở K2 Strategic của tỷ phú Robert Kuok đặt mục tiêu tăng 4 lần công suất trung tâm dữ liệu ở Malaysia lên 240MW trong vài năm tới.

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim nói trong cuộc gặp với CEO Nvidia Jensen Huang tại hội nghị APEC tháng 11 ở Hàn Quốc: “Chúng tôi đặt mục tiêu trở thành quốc gia hàng đầu về trí tuệ nhân tạo vào năm 2030, tận dụng AI để thúc đẩy năng suất, nâng cao dịch vụ công và xây dựng nền kinh tế số bền vững – toàn diện – có đạo đức.” Malaysia đang tham vọng vượt qua nước láng giềng Singapore về trung tâm dữ liệu. Theo giới phân tích, mục tiêu trên có thể đạt được trong 5 năm tới, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ nhu cầu AI, dẫn đến xây dựng cơ sở hạ tầng mạnh mẽ. Hiện nay về trung tâm dữ liệu AI, Mỹ vẫn dẫn đầu nhưng châu Á – Thái Bình Dương đang vươn lên.

Một số ông lớn công nghệ như Amazon, Google và Microsoft, ước tính đầu tư khoảng 240 tỷ USD trong 5 năm tới để xây dựng thêm trung tâm dữ liệu tại châu Á – Thái Bình Dương. Theo Cushman & Wakefield, khoản đầu tư khổng lồ này, cộng với từ các công ty trong khu vực, sẽ giúp tăng hơn gấp đôi công suất trung tâm dữ liệu từ 12GW năm 2024 lên 29GW năm 2030. Lúc đó, châu Á – Thái Bình Dương sẽ đứng thứ hai toàn cầu, sau Mỹ với công suất 32GW.

Nhận thấy tiềm năng to lớn, một số tập đoàn hàng đầu châu Á đã tham gia cuộc đua. Ở Ấn Độ, Adani Enterprises của tỷ phú Gautam Adani cùng với Google, đang đầu tư 15 tỷ USD trong 5 năm tới để phát triển khu phức hợp trung tâm dữ liệu lớn nhất nước tại bang Andhra Pradesh. Không kém tham vọng là kế hoạch của Reliance Industries thuộc sở hữu của người giàu nhất Ấn Độ Mukesh Ambani, muốn xây trung tâm dữ liệu AI công suất 1GW tại bang Gujarat. Reliance Industries đang phát triển một số nền tảng AI cùng Meta Platforms (công ty mẹ của Facebook). Ông Mukesh Ambani nói với cổ đông vào tháng 8: “Chúng tôi đang biến tất cả doanh nghiệp của mình thành đơn vị ứng dụng AI, hướng đến tăng trưởng vượt bậc.”

Nhiều hợp tác trong lĩnh vực AI cũng thu hút sự chú ý. SK Group của tỷ phú Chey Tae-won ở Hàn Quốc, đã bắt tay với Amazon Web Services đầu tư 5 tỷ USD xây trung tâm dữ liệu tại Ulsan, một trung tâm sản xuất ô tô phía Nam Seoul. Ứng dụng nhắn tin Kakao của doanh nhân Kim Beom-su hợp tác với OpenAI (chủ sở hữu ứng dụng ChatGPT), đang xây trung tâm dữ liệu trị giá 438 triệu USD phía Đông Bắc thủ đô Seoul. Tập đoàn bán dẫn khổng lồ Samsung Electronics của doanh nhân Jay Y. Lee đang phát triển chip nhớ cho OpenAI, cũng như cùng nhau xây dựng trung tâm dữ liệu tại Hàn Quốc. Ở Đài Loan (Trung Quốc), Foxconn của tỷ phú Terry Gou kết hợp với Nvidia đầu tư 1,4 tỷ USD xây trung tâm dữ liệu AI có công suất 100MW.

Các doanh nghiệp lớn ở Thái Lan cũng đang nỗ lực số hóa. Năm 2023, tập đoàn thương mại khổng lồ Central Pattana do gia tộc Chirathivat kiểm soát, đã hợp tác với Evolution Data Centers do Warburg Pincus hậu thuẫn. Năm 2024, Gulf Development hoạt động đa lĩnh vực của tỷ phú Sarath Ratanavadi, công bố hợp tác với Google để xây dựng các trung tâm điện toán đám mây hỗ trợ trí tuệ nhân tạo. Tháng 6.2025, B.Grimm Power của tỷ phú Harald Link hợp tác với Digital Edge ở Singapore (được sự giúp đỡ bởi Stonepeak Partners tại New York), đầu tư một tỷ USD xây dựng trung tâm dữ liệu tại Thái Lan, bắt đầu với trung tâm 100MW tại hành lang kinh tế phía Đông.

Bùng nổ đầu tư vào AI, đã đẩy giá cổ phiếu nhiều công ty trong khu vực tăng vọt. Tháng 8.2025, nhà điều hành trung tâm dữ liệu DCI Indonesia trở thành công ty niêm yết có vốn hóa lớn thứ hai tại xứ vạn đảo, với hơn 37 tỷ USD. Sau khi IPO năm 2021, đến nay các nhà sáng lập của DCI Indonesia gồm Otto Toto Sugiri, Marina Budiman và Han Arming Hanafia đã thành tỷ phú. Ông Sugiri cho biết, công ty đang tăng cường hoạt động để đáp ứng nhu cầu cao từ khách hàng. DCI có công suất lắp đặt 119MW tại khu vực Jakarta mở rộng, dự định tăng lên hơn 10 lần, khoảng 1,9GW, bao gồm cả một trung tâm dữ liệu lớn mới trên đảo Bintan, cách Singapore một giờ đi phà.

Thành công của DCI đã thu hút những ông lớn khác của Indonesia tham gia. Tập đoàn Sinar Mas Group của tỷ phú Franky Widjaja, hoạt động đa lĩnh vực từ bất động sản đến dầu cọ, đã hợp tác với K2 Strategic ở Malaysia để xây dựng trung tâm dữ liệu tại khu vực Jakarta, nằm gần cơ sở của Amazon Web Services và Microsoft. Tập đoàn Triputra Group của ông trùm khai mỏ Theodore Rachmat, đã hợp tác với ST Telemedia thuộc sở hữu nhà nước Singapore để thành lập trung tâm dữ liệu gần Jakarta, và có kế hoạch xây thêm nhiều trung tâm khác khắp cả nước.

Tại Trung Quốc, nơi có cơ sở hạ tầng AI lớn nhất khu vực, nhiều tập đoàn đang đầu tư mạnh để tăng hiện diện quốc tế. Alibaba của tỷ phú Jack Ma đang rót 53 tỷ USD xây dựng cơ sở hạ tầng điện toán đám mây ở châu Á, châu Âu và Nam Mỹ. Tencent của tỷ phú Ma Huateng đang vận hành 55 trung tâm dữ liệu tại 21 quốc gia, cũng đang xây dựng trung tâm dữ liệu mới ở Nhật Bản và Indonesia. Tại Nhật Bản, SoftBank của tỷ phú Masayoshi Son, đang chuyển đổi nhà máy sản xuất màn hình LCD cũ của Sharp ở Osaka thành trung tâm dữ liệu 400MW với chi phí 6 tỷ USD, cũng như ký kết thỏa thuận tham gia dự án Stargate ở Mỹ trị giá 500 tỷ USD vào đầu năm 2025. 

Tiềm năng của lĩnh vực này đã thúc đẩy nhiều vụ mua bán sáp nhập đáng chú ý. Năm 2024, Blackstone chi 16 tỷ USD mua lại AirTrunk, một công ty vận hành trung tâm dữ liệu của Úc. AirTrunk hiện có hơn 1GW công suất lắp đặt tại 13 cơ sở. Theo CEO Robin Khuda, họ dự tính tăng gấp đôi vào năm 2030.

 Chúng tôi đang biến tất cả doanh nghiệp của mình thành đơn vị ứng dụng AI, hướng đến tăng trưởng vượt bậc. 

Nỗi lo lớn nhất về việc xây dựng các trung tâm dữ liệu ồ ạt, là tốn quá nhiều điện. Một số ông lớn như YTL đang đầu tư vào năng lượng mặt trời để cung cấp cho các trung tâm này. Một số khác tìm kiếm năng lượng ngoài khơi, như Samsung Electronics hợp tác với OpenAI để mở trung tâm dữ liệu nổi ngoài biển. Theo PwC, đến năm 2030 năng lượng xanh chỉ có thể đáp ứng khoảng 30% nhu cầu điện tăng thêm. PwC nhấn mạnh: khoảng cách này rất lớn, làm sao để thu hẹp là vô cùng quan trọng.

Giới phân tích cũng đặt câu hỏi, sự bùng nổ các trung tâm dữ liệu có dẫn đến bong bóng thị trường hay không? Ông Jitesh Karlekar, giám đốc phụ trách nghiên cứu trung tâm dữ liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương của JLL lưu ý, ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh ở các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, giáo dục và quốc phòng. Tất cả khiến không chỉ nguồn điện, mà nhiều đầu vào khác thiếu hụt.

Biên dịch: Hoàng Thi — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 12.2025