Xe tự hành Waymo nhiều lần bị tấn công khi đang lưu thông trên đường

Hồi tháng 1 vừa rồi, Doug Fulop đang trên đường về nhà sau buổi đi chơi tối ở San Francisco thì đột nhiên một người đàn ông băng qua đường trước mũi xe anh, rồi quay lại và bắt đầu lớn tiếng với anh. Người đó đấm vào cửa kính xe và cố nhấc chiếc xe lên. Sau đó, anh ta hét lên, đòi giết Fulop và hai hành khách còn lại trong xe vì đã trả tiền cho dịch vụ gọi xe robot điều khiển.

Nếu là tài xế taxi thì chỉ việc lái xe rời đi là xong. Nhưng chiếc xe mà Fulop đang ngồi lại không có tài xế – đó là một chiếc Waymo tự hành.

“Chúng tôi cảm thấy bất lực,” Fulop, 37 tuổi, một người làm việc trong ngành công nghệ, chia sẻ.

Kể từ khi xe tự hành bắt đầu lưu thông trên đường phố San Francisco cách đây gần 4 năm, chúng đã gây ra nhiều phản ứng khác nhau từ phía con người, kể cả các cuộc biểu tình giận dữ phản đối loại phương tiện này. Điều đó đã tạo ra mối nguy khó lường đối với hành khách của xe tự hành trên khắp thành phố: bị mắc kẹt bên trong xe, phải hứng chịu những lời chửi rủa phản đối robot.

Theo thiết kế sẵn, xe tự hành sẽ dừng chuyển động nếu có người ở gần. Người ta có thể lợi dụng chức năng đó để quấy rối và đe dọa hành khách. Năm 2024, một người đàn ông ở San Francisco đã tìm cách che bộ phận cảm biến của một chiếc xe tự hành đang dừng, khiến nó bị vô hiệu hóa, trong khi khách vẫn ở trong xe. Cùng năm đó, một đoạn video khác cho thấy ba phụ nữ hét lên khi một nhóm phá hoại xịt sơn vẽ bậy lên chiếc taxi tự hành của họ.

Bị mắc kẹt trong chiếc Waymo giữa lúc người ta đòi tấn công mình, cảm giác đó thật bất an, Fulon cho biết. “Nếu gã đó cứ tiếp tục đập vào một tấm cửa kính thay vì luân phiên, tôi chắc chắn cuối cùng hắn sẽ đập vỡ kính,” anh nói.

Kẻ tấn công không có dấu hiệu sử dụng chất kích thích hay ở trong trạng thái suy giảm năng lực gì khác, mà dường như chỉ tức giận đối với chiếc xe tự hành đến mức kích động. Theo Fulon, xuống xe và bỏ chạy không có vẻ an toàn, vì người đàn ông kia đang cố mở cánh cửa bị khóa và có ý định giết hành khách.

Fulop cho biết họ đã gọi 911 và đường dây hỗ trợ của hãng Waymo. Phía Waymo bảo sẽ không dùng thao tác thủ công để điều khiển xe rời đi trong trường hợp có người đứng gần, và hành khách sẽ an toàn khi cửa xe đã khóa. Phần mềm trong xe không cho phép người dùng leo lên ghế lái để tiếp quản trong lúc xảy ra sự cố.

Cuộc tấn công kéo dài khoảng 6 phút. Cuối cùng, khi thấy nhiều người hò reo cỗ vũ, gã đàn ông ngừng lại, di chuyển ra xa, đủ để chiếc xe có thể rời đi.

Cảnh sát San Francisco có mặt ngay sau đó. Tờ New York Times đã xem qua một bản tường trình của phía cảnh sát, qua đó xác nhận lời kể của Fulop. Sở Cảnh sát San Francisco không phản hồi yêu cầu bình luận.

Katherine Barna, người phát ngôn của hãng Waymo, cho biết đội ngũ hỗ trợ của công ty đã giữ liên lạc qua điện thoại với hành khách trong suốt sự cố đó. Bà nhận định đây là vụ việc rất đáng tiếc nhưng “hiếm khi xảy ra”.

“Chúng tôi tin công nghệ của mình căn bản có thể cải thiện an toàn giao thông, cung cấp dịch vụ di chuyển an toàn hơn và trao quyền cho người dùng thông qua một lựa chọn giao thông vận tải dễ tiếp cận hơn,” bà nói.

Việc giao chìa khóa xe cho robot đã gây ra nhiều tình huống oái oăm khi di chuyển bằng xe hơi. Hành khách đã chia sẻ các video cho thấy xe tự hành bị kẹt trong trạng thái chạy vòng tròn hoặc lạc trong bãi đỗ xe. Tuần trước, một video quay cảnh chiếc Waymo ở Austin, Texas dừng lại ngay dưới thanh chắn đường ray xe lửa, gần sát mép đường ray, trước khi một đoàn tàu lao vút qua. Chẳng có khách nào trong xe đó cả, hãng Waymo cho biết.

Với một số người, đi taxi không có tài xế lại khiến họ cảm thấy an toàn hơn là ở một mình với tài xế. Năm 2024, Amina Green, một chuyên gia công nghệ kiêm nhà văn tại San Francisco, đã quay lại cảnh hai người đàn ông đứng trước chiếc Waymo cô đang ngồi và quấy rối cô trong khi chiếc xe đang đứng yên, chờ họ nhường đường. “Tôi cảm thấy mình như mục tiêu dễ bị tấn công,” cô chia sẻ trên tờ Business Insider sau đó. Nhưng Green kết luận rằng xe Waymo vẫn mang lại cảm giác an toàn hơn so với dịch vụ gọi xe, vì cô từng gặp tài xế vừa lái xe vừa xem YouTube hoặc khiến cô cảm thấy không thoải mái theo cách khác.

Anders Sorman-Nilsson, một tác giả và diễn giả công nghệ, có trải nghiệm tương tự tại Los Angeles hồi tháng 5. Anh cho biết 5 người đàn ông đi xe đạp điện vây quanh chiếc Waymo anh đang ngồi, buộc nó phải dừng lại. Chiếc xe không nhúc nhích, còn mấy người kia thì đập vào cửa kính và yêu cầu anh mở cửa. Sorman-Nilsson nói anh cảm thấy an toàn khi ở bên trong xe. Anh bảo trong tình huống đó, tài xế chắc sẽ hoảng lắm, qua đó khiến tình hình thêm nghiêm trọng, rồi anh buộc phải giao ví cho bọn cướp. Anh cảm thấy yên tâm khi biết rằng bên ngoài xe Waymo có nhiều camera đang ghi lại hình ảnh đám người này. Sau khoảng 5 phút, anh nói, họ đã bỏ cuộc và rời đi.

Waymo thường xuyên nhấn mạnh mức độ an toàn của mình so với tài xế con người. Dữ liệu của hãng cho thấy số vụ tai nạn “gây thương tích nghiêm trọng hoặc tệ hơn” giảm 90% so với mức trung bình của tài xế con người cùng quãng đường tại các thành phố nơi Waymo hoạt động. (Một nghiên cứu khác năm 2023 cho thấy xe tự hành có khả năng liên quan đến các vụ đụng xe từ phía sau cao gấp 2 lần so với tài xế con người – Waymo đã dùng dữ liệu riêng để phản bác.)

Từ dịch vụ cung cấp trải nghiệm mới lạ kiểu khoa học viễn tưởng cho du khách tại San Francisco, Waymo nay đang trên đà phát triển mạnh với quy mô đáng kể. Năm ngoái, số chuyến đi hằng năm của hãng đã tăng gấp 3, đạt 15 triệu lượt. Công ty dự kiến triển khai tại 20 thành phố trong năm nay.

Cần duy trì niềm tin của công chúng nếu muốn tăng trưởng tiếp. Fulop cho biết anh đã ngừng sử dụng Waymo một thời gian sau vụ tấn công hồi tháng 1 và sẽ tránh sử dụng dịch vụ vào ban đêm trừ khi công ty thay đổi chính sách không can thiệp khi có đối tượng gây hấn tới gần đe dọa người ngồi trong xe.

“Là hành khách, chúng tôi xứng đáng được an toàn hơn thế khi ai đó tìm cách tấn công chúng tôi,” anh nói. “Chính sách kiểu gì mà để người ta mắc kẹt trong xe như vậy.”

(Biên dịch: Hữu Thọ)