Khi thổ cẩm cổ xưa “bén duyên” cùng đồ chơi hiện đại

Tại một xưởng thủ công ở Nam Ninh, thủ phủ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (miền Nam Trung Quốc), sự xuất hiện của Labubu – một trong những dòng đồ chơi nghệ thuật đang “làm mưa làm gió” toàn cầu – trên bàn làm việc đã thu hút mọi ánh nhìn. Tuy nhiên, thay vì những bộ cánh đường phố thời thượng thường thấy, nhân vật này lại khoác lên mình bộ váy quấn mini cùng chiếc mũ miện bạc tinh xảo, tất cả đều được chế tác tỉ mỉ từ thổ cẩm Choang – loại di sản dệt may có lịch sử hàng trăm năm tuổi.

Trào lưu “thời trang cao cấp cho búp bê” mang đậm bản sắc dân tộc đang trở thành một “cú hích” mạnh mẽ trong những năm gần đây. Tại đây, các giá trị thủ công truyền thống của Trung Quốc đã tìm thấy phân khúc thị trường khổng lồ thông qua hình thức “tiêu dùng cảm xúc”. Chỉ riêng trong tháng 5.2025, doanh số bán trang phục búp bê trên một nền tảng thương mại điện tử lớn của quốc gia này đã cán mốc 10 triệu nhân dân tệ (tương đương khoảng 1,4 triệu USD).

“Giới trẻ ngày nay có xu hướng cá nhân hóa trang phục cho những dòng đồ chơi hợp mốt. Những bộ cánh này không chỉ gìn giữ những ký ức tuổi thơ mà còn mang trong mình những giá trị thẩm mỹ văn hóa đầy tinh tế,” bà Kỷ Oánh Kỳ, một chủ xưởng sản xuất, chia sẻ.

Trong không khí rộn ràng của lễ hội Tam Nguyệt Tam tại Quảng Tây vào năm 2025 – một sự kiện văn hóa biểu tượng của các dân tộc thiểu số địa phương, xưởng thủ công của bà Kỷ đã chứng kiến một “cơn sốt” chưa từng có. Vốn dĩ chỉ chuyên sản xuất các miếng nam châm dán tủ lạnh bằng thổ cẩm, thế nhưng dòng sản phẩm mới – những chiếc mũ miện búp bê mang phong cách dân tộc Choang – đã nhanh chóng “bốc hơi” khỏi kệ hàng chỉ trong nháy mắt.

Bước ngoặt bùng nổ diễn ra vào tháng 5.2025, sau khi một khách hàng đăng tải bức ảnh con búp bê Labubu của mình diện bộ trang phục dân tộc Choang được thiết kế riêng lên mạng xã hội. Bài đăng đã thu hút hơn 100.000 lượt xem chỉ trong vòng một ngày.

“Phần bình luận tràn ngập những lời hỏi mua và xin đường dẫn đặt hàng,” bà Kỷ nhớ lại. Hiệu ứng bùng nổ trên không gian mạng ngay lập tức được cụ thể hóa bằng những con số ấn tượng: Chỉ trong tháng đầu tiên, xưởng đã nhận hơn 200 đơn hàng trực tuyến, trong khi tại cửa hàng trực tiếp, trung bình mỗi ngày có khoảng 30 bộ trang phục được bán ra.

Tại Liễu Châu, nghệ nhân Lư Tuyết Kỳ đang thực hiện một “cuộc cách mạng” nhỏ khi đưa những họa tiết chim phượng, cánh bướm cấp bảo tàng vào các thiết kế thời trang mini dành riêng cho cộng đồng 150 người cùng đam mê. Những bộ sưu tập mới nhất lấy cảm hứng từ cổ vật, dù chỉ được phát hành với số lượng giới hạn 180 bộ mỗi đợt, thường xuyên rơi vào tình trạng “cháy hàng” chỉ sau vài giờ mở bán.

Sức nóng của trào lưu này thậm chí đã thu hút cả những nghệ nhân ưu tú nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Bà Đàm Tương Quang, một bậc thầy dệt thổ cẩm Choang ở độ tuổi thất thập, đang nỗ lực gìn giữ kỹ nghệ có từ thời nhà Hán (năm 202 TCN – 220 SCN). Hiện nay, bên cạnh những bức thảm dệt xa xỉ vốn là thế mạnh, bà đã bắt đầu trưng bày thêm các bộ sưu tập trang phục búp bê tinh xảo ngay tại không gian nghệ thuật của mình.

“Thổ cẩm Choang vốn nổi danh với sắc màu rực rỡ cùng các họa tiết cát tường như rồng và phượng,” bà Đàm chia sẻ. “Việc ứng dụng chất liệu này vào trang phục búp bê không chỉ tạo nên một bản sắc văn hóa độc bản cho món đồ chơi, mà còn khéo léo đáp ứng khát khao khẳng định cá tính riêng biệt của thế hệ trẻ ngày nay.”

Mới đây, bà Chu Thiếu Yến, một người kế thừa di sản văn hóa phi vật thể khác, vừa nhận được đơn hàng “khủng” lên tới 1.000 bộ trang phục búp bê phong cách dân tộc Choang từ một hiệp hội doanh nghiệp ASEAN. “Tôi không muốn những giá trị thủ công truyền thống của chúng ta đứng ngoài cuộc trước xu thế mới này,” bà Chu khẳng định.

Sự bùng nổ của phân khúc thời trang búp bê mang đậm bản sắc dân tộc được hậu thuẫn bởi thị trường “tiêu dùng cảm xúc” đang tăng trưởng mạnh mẽ. Theo một báo cáo ngành công nghiệp năm 2025, lĩnh vực này đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép hàng năm lên tới 12%. Dự báo quy mô thị trường sẽ chính thức vượt ngưỡng 2.000 tỷ nhân dân tệ (tương đương hơn 275 tỷ USD) ngay trong năm 2026.

Bà Đàm Tương Quang khẳng định: “Sức nóng của một món đồ chơi cụ thể có thể sớm phai nhạt theo thời gian, nhưng sự giao thoa giữa di sản phi vật thể với những trào lưu mới sẽ còn tiếp diễn. Bởi lẽ, những giá trị này sở hữu sức quyến rũ vượt thời gian.”

(Biên dịch: Lê Anh)