Indonesia giảm chi tiêu công do thâm hụt ngân sách

Ông Airlangga Hartarto, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề kinh tế cho biết thêm, chính phủ sẽ xem xét nới lỏng mức trần thâm hụt 3% GDP nếu xung đột Trung Đông kéo dài. Chính phủ đã chuẩn bị những kịch bản nếu xung đột kéo dài 5, 6 hoặc 10 tháng. Lý do là giá dầu thô lên cao, khiến chi phí nhập khẩu tăng vọt.

Ông Hartarto không nêu rõ cơ quan nào bị cắt giảm bao nhiêu, nhưng thông báo nhiều chương trình sẽ phải xem xét lại. Ví dụ công tác của lãnh đạo cấp bộ hoặc mua sắm trang thiết bị. Tuy nhiên chương trình bữa ăn học đường miễn phí cho trẻ em sẽ không bị ảnh hưởng, vì đây là khoản đầu tư dài hạn cho đất nước.

Tuần trước ông Hartarto thông báo, chính phủ muốn đưa ra một quy định tạm thời cho phép thâm hụt ngân sách vượt qua 3% GDP, viện dẫn biện pháp tương tự được áp dụng trong giai đoạn Covid-19 hoành hành phải tung ra nhiều gói kích thích.

Năm 1997, Indonesia chịu ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng tài chính châu Á. Bất ổn xã hội dẫn đến Tổng thống Suharto từ chức. Sau sự kiện trên, mức trần thâm hụt ngân sách 3% GDP chính thức được đưa ra.

Ngày 16.3, giá dầu Brent vẫn trên 100 USD mỗi thùng, do gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông, chủ yếu từ việc eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Con số này cao hơn nhiều mức 70 USD/thùng dự kiến khi phân bổ ngân sách 2026. Indonesia phải nhập khẩu phần lớn dầu thô, thường xuyên trợ cấp để duy trì ổn định giá bán lẻ trong nước, nên biến động thị trường thường ngay lập tức tác động tới nền kinh tế. Nhiều cuộc biểu tình trong quá khứ đã diễn ra do giá nhiên liệu cao.

Bộ trưởng Tài chính Purbaya Yudhi Sadewa ngày 16.3 nói rằng, chính phủ chưa có kế hoạch tăng giá nhiên liệu. Trước mắt ngân sách nhà nước sẽ bù phần tăng khi nhập khẩu.

Ngoài giảm chi tiêu, để cân bằng, chính phủ cũng đang tăng thu từ lợi nhuận xuất khẩu những mặt hàng chủ chốt như than đá, niken và dầu cọ. Ông Sadewa cảnh báo, họ sẽ mạnh tay xử lý các nhà xuất khẩu khai khống thu nhập.

Do ngân sách khó khăn, thời gian qua đồng rupiah liên tục mất giá, xuống gần mức 17.000 đổi 1 USD. Đây là mức thấp bậc nhất lịch sử.

Chuyên gia kinh tế Josua Pardede từ ngân hàng Permata cảnh báo, giá dầu tăng cộng với đồng rupiah sụt giảm, đang gây rủi ro đáng kể cho hệ thống tài chính Indonesia, như áp lực trợ cấp sẽ nặng hơn.

Moody’s Ratings và Fitch Ratings vừa hạ triển vọng tín dụng của Indonesia từ “ổn định” xuống “tiêu cực”. MSCI thì cảnh báo có thể hạ bậc Indonesia từ “thị trường mới nổi” (emerging market) xuống “thị trường cận biên” (frontier market), do thiếu minh bạch tài chính và tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do thấp.

Về những động thái trên, ông Pardede cảnh báo: “Thị trường đang nhìn giá dầu không chỉ là cú sốc đơn lẻ, mà phép thử coi nền tài chính Indonesia có vững chắc hay không.”

(Biên dịch: NVP)