Cơn sốt điện cho AI tạo ra những tỷ phú mới

Griffin Perry 42 tuổi. Khi cha trở thành Thống đốc Texas năm 2000, ông mới 17 tuổi. Giờ đây hai cha con là đối tác trong một quỹ đầu tư bất động sản đang lên kế hoạch xây trung tâm dữ liệu khổng lồ ở vùng lòng chảo Texas. Chín tháng sau khi thành lập Fermi America cùng với Toby Neugebauer (con trai cựu Nghị sĩ Randy Neugebauer), bộ ba đưa công ty lên sàn Nasdaq vào tháng 10.2025, huy động được 683 triệu USD, giúp doanh nghiệp được định giá 12,5 tỷ USD.

Bất chấp Fermi không có khách hàng nào, chưa tạo ra doanh thu và lỗ 353 triệu USD trong 9 tháng đầu hoạt động, nhà đầu tư mua cổ phiếu dựa trên lời hứa cung cấp 11 gigawatt điện từ khí đốt, hạt nhân và mặt trời cho các công ty AI. Cơn sốt thiếu điện cho cơ sở hạ tầng AI giúp Neugebauer (sở hữu 29% cổ phần) và Griffin Perry (11%) sở hữu khối tài sản lần lượt 3,4 tỷ USD và 1,3 tỷ USD. Cả hai hiện sinh sống tại khu vực giàu có phía Bắc Dallas. Cựu Bộ trưởng Rick Perry cũng sở hữu 300 triệu USD, nhờ 2,5% cổ phần.

Griffin, người đồng sáng lập nhưng không điều hành Fermi, học kinh tế và lịch sử tại Đại học Vanderbilt, sau đó làm việc ở UBS, Deutsche Bank và công ty dầu khí Caddis Energy. Năm 2013, ông đồng sáng lập Grey Rock Investment Partners chuyên đầu tư vào năng lượng, hiện là cố vấn cấp cao. Ông cũng đang giữ chức đồng Chủ tịch hội đồng quản trị của Granite Ridge Resources (mã chứng khoán trên sàn NYSE là GRNT), kiêm thành viên hội đồng quản trị của Hiệp hội Thể thao Cotton Bowl.

Fermi hiện giữ hợp đồng thuê 99 năm với khu đất rộng 2.118 héc-ta ở Amarillo, nơi dự kiến xây 4 lò phản ứng hạt nhân tới năm 2036. Trước khi các lò hoạt động, nơi đây sẽ sản xuất điện từ khí đốt và tua-bin gió để tạo ra 1,1 gigawatt vào cuối năm 2026. Công ty đang tích cực tìm kiếm khách hàng tiềm năng và đã ký một thỏa thuận vào tháng 9.2025. Trong bài thuyết trình để IPO, đại diện Fermi chia sẻ, họ có thể tạo ra 1,5 tỷ USD doanh thu từ 1 gigawatt điện, mặc dù gọi đó là con số mang tính minh họa. Nhưng không còn quan trọng, hầu hết mọi thứ liên quan tới AI, nhà đầu tư đều mua lời hứa, mua tiềm năng hơn là thực tại.

Phi vụ đầu tiên:

TẤM VÉ CUỘC ĐỜI

Năm 1977, khi là sinh viên năm ba, David Dean Halbert đã mua một công ty gia công kim loại nhỏ chỉ có một người gần Abilene bang Texas. Ông nhớ lại: “Tôi luôn muốn điều hành một cái gì đó.” Cha anh giới thiệu chủ sở hữu tên Bill, người chuẩn bị nghỉ hưu. Khi đó Halbert đang học kinh doanh tại Đại học Abilene Christian, không có tiền và kinh nghiệm. Anh đồng ý trả 100.000 USD trong 5 năm nếu được Bill hướng dẫn.

Dù vẫn là sinh viên, Halbert bắt đầu làm việc 40 đến 50 giờ mỗi tuần tại cửa hàng. Để có được hợp đồng với Texas Instruments (TI) năm 1978, anh đã nhờ một số bạn đại học đi vào cửa hàng, để cơ sở này không giống như chỉ có một người. 

Halbert sau đó thắng thầu sản xuất bộ tản nhiệt bằng nhôm gắn vào mặt sau máy tính bỏ túi của TI. Anh nhận thêm một vài hợp đồng khác. Chi phí hoạt động thấp dẫn đến giá thầu thấp. Khi chuyển giao công việc kinh doanh vào năm 1981, công ty chỉ có 15 nhân viên.

Ông Halbert giờ 70 tuổi, tiếp tục xây dựng trang trại điện mặt trời, mua lại các giếng dầu và phát triển công ty dược đã lên sàn chứng khoán năm 1996 sau đó bán với giá 7,5 tỷ USD. Nhờ đợt IPO công ty chẩn đoán ung thư Caris Life Sciences vào tháng 6.2025, tài sản ròng của ông đã tăng lên 3,2 tỷ USD. Đó là chặng đường dài từ những ngày đầu bước chân vào ngành công nghiệp kim loại. Với ông, điều hành doanh nghiệp từ lúc trẻ rất quan trọng. Ông khẳng định: “Để trở thành doanh nhân giỏi, bạn phải lái xe chứ không ngồi ghế phụ.”

Biên dịch: NVP — Nội dung đã được đăng trên Tạp chí Forbes Việt Nam số tháng 1/2.2026.