Xung đột Trung Đông khiến nhiều quốc gia thay đổi chính sách tiền tệ?

Sau khi căng thẳng thương mại với Hoa Kỳ và lạm phát giảm, nhiều ngân hàng trung ương ở châu Á bắt đầu nới lỏng tiền tệ. Tuy nhiên giá dầu tăng vọt từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran cuối tháng 2.2026, nên xu hướng nới lỏng đang ngừng lại.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đánh giá chính sách tiền tệ đang trong giai đoạn khó khăn. Tăng lãi suất có thể giảm lạm phát nhưng cũng giảm tăng trưởng kinh tế.

Ông Takeshi Yamaguchi, nhà kinh tế trưởng về Nhật Bản tại Morgan Stanley MUFG Securities chia sẻ: “BOJ có khả năng áp dụng lập trường thận trọng, ít khả năng tăng lãi suất trong thời gian ngắn. Kinh tế Nhật Bản đang đối mặt tác động tương tự như lạm phát đình trệ. Thu nhập thực tế của các hộ gia đình sẽ đi xuống, kéo giảm tiêu dùng tư nhân. Nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài, cũng có thể lãi suất sẽ tăng vào tháng 6.”

Giá dầu và khí đốt đang tăng mạnh từ khi chiến sự Trung Đông bùng nổ và eo biển Hormuz bị đóng. Gần 30% dầu mỏ buôn bán toàn cầu đi qua eo biển này. Riêng trong tháng 1.2025, 90% lượng dầu đi qua Hormuz là tới các thị trường châu Á.

Gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu Brent tăng 30%, lên khoảng 93 USD/thùng.

Ngân hàng Goldman Sachs trong một báo cáo gần đây cho biết: “Mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài xung đột vẫn khó đoán. Mọi thứ xấu đi có thể tác động rất tiêu cực tới nhiều nền kinh tế.”

Thời gian qua, thị trường chứng khoán Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều nền kinh tế khác biến động lớn, trong lúc đồng nội tệ chịu áp lực bán tháo.

Xung đột đã đi qua hơn 1 tuần, nhưng Tổng thống Trump viết trên Truth Social rằng đây mới chỉ là giai đoạn đầu, báo hiệu còn nhiều diễn biến khó lường.

Ông Homayoun Falakshahi, người đứng đầu nhóm phân tích dầu thô của Kpler dự đoán, xung đột Iran sẽ được kiểm soát và không kéo dài. Giá dầu sẽ giảm bớt khi cuộc chiến đến hồi kết. Tuy vậy rủi ro vẫn cao trong ngắn hạn. Giá dầu Brent có thể vượt 100 USD mỗi thùng do eo Hormuz bị đóng và cơ sở hạ tầng dầu khí bị tấn công. Trường hợp cực đoan nhất, giá có thể đạt đỉnh 150 USD/ thùng.

BOJ sẽ họp chính sách vào ngày 18 và 19.3. Theo Totan Research và Totan ICAP, khả năng tăng lãi suất trong cuộc họp này là 59%. Thống đốc Kazuo Ueda tuần trước bắn tín hiệu rằng, BOJ sẽ tiếp tục chu kỳ tăng lãi suất nếu các dự báo kinh tế thành hiện thực. Tùy tình hình Trung Đông, sẽ có tác động lớn đến kinh tế toàn cầu và Nhật Bản, do chi phí xăng dầu cao và biến động thị trường tài chính.

Những nơi khác ở châu Á, Ngân hàng Trung ương Philippines và Thái Lan gần đây giảm lãi suất. Tuần trước Malaysia giữ nguyên lãi suất với thông báo: “Xung đột Trung Đông làm tăng bất ổn kinh tế toàn cầu. Giá cả biến động và tiềm ẩn nhiều rủi ro.”

Ông David Rolley, chuyên gia trái phiếu tại Loomis Sayles chia sẻ: “Tăng giá dầu và khí đốt tạo ra cú sốc nguồn cung. Điều này đẩy các ngân hàng trung ương vào thế khó. Lãi suất có thể sử dụng để điều chỉnh cầu, nhưng không thể điều chỉnh cung.”

Nếu lạm phát giai đoạn đầu thấp, theo ông Rolley, phản ứng điển hình của hầu hết ngân hàng trung ương là bỏ qua tác động của giá, tập trung vào tác động của sự sụt giảm nhu cầu, giữ nguyên chính sách trong giai đoạn tác động ban đầu, sau đó có thể giảm lãi suất để khôi phục nhu cầu bị ảnh hưởng. Tuy nhiên mọi thứ phức tạp hơn nhiều nếu lạm phát cao. Khi đó có thể tăng lãi suất là cần thiết, chỉ để ổn định đồng nội tệ đang suy yếu. Nội tệ yếu lại góp phần thúc đẩy lạm phát, làm giảm sức mua của người tiêu dùng.

Ông Lloyd Chan, chuyên gia phân tích tại MUFG Global Markets Research nói: “Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) dường như đặc biệt dễ bị tổn thương, do tỷ lệ khí đốt tự nhiên tương đối cao trong sản xuất điện. Nguy cơ lạm phát do năng lượng ngày càng tăng có thể khiến ngân hàng trung ương thận trọng.”

Ngoài cổ phiếu và tiền tệ, thị trường trái phiếu cũng đang chứng kiến biến động. Theo nhiều chuyên gia, các quan điểm trái chiều đang va chạm khi nhà đầu tư cố gắng giải mã xem ngân hàng trung ương sẽ chọn tăng lãi suất để kìm chế giá cả hay giảm để hỗ trợ tăng trưởng.

(Biên dịch: NVP)