Công ty Úc và tham vọng tự chủ phóng vệ tinh

Gilmour thành lập tại Gold Coast của Úc năm 2013, bắt đầu chương trình tên lửa đầy tham vọng 2 năm sau đó, và được xem là “kỳ lân” vào tháng 1.2026.

Nhà sản xuất và phóng tên lửa vệ tinh này hiện được định giá khoảng 704 triệu USD, sau khi thu hút khoảng 170 triệu USD đầu tư chủ yếu từ Quỹ Tái thiết Quốc gia do Chính phủ Úc thành lập và một quỹ hưu trí công nghiệp Úc.

Người sáng lập kiêm CEO Adam Gilmour thông tin, vòng gọi vốn mới nhất phản ánh sự quan tâm ngày càng cao của Chính phủ Úc liên quan đến năng lực phóng tên lửa nội địa một cách độc lập, không phụ thuộc đối tác nước ngoài.

Ông Gilmour nói tiếp với Nikkei Asia: “Độc lập là vô cùng quan trọng, vì đặt hàng nước ngoài hiện rất khó khăn. Thời gian chờ có thể lên tới 3 năm. Nếu quốc gia có khả năng, họ có thể ra lệnh cho các công ty: Anh phải phóng vệ tinh này vì đó là ưu tiên!”

Theo ông, Chính phủ Úc cần tiếp tục đầu tư vào năng lực không gian, để theo kịp các gã khổng lồ toàn cầu. Thế giới đang đổ rất nhiều tiền vào không gian, vì chúng mang ý nghĩa chiến lược. Nếu Úc không tăng tốc chắc chắn sẽ tụt hậu.

Công ty sẽ sử dụng số tiền mới gọi vốn để tiếp tục cải tiến phương tiện phóng vệ tinh lên quỹ đạo mang tên Eris. Eris thử nghiệm thành công lần đầu vào tháng 7.2025.

Đó là tên lửa dài khoảng 23m, được phóng từ trung tâm vũ trụ Bowen của bang Queensland, bay được 14 giây. Đây được coi là thành công rất hiếm trong lần đầu tiên. Thường các tên lửa chỉ bay từ 4 đến 5 giây.

Bộ trưởng Công nghiệp Tim Ayres của Úc nói thành tựu này tất cả người dân nên tự hào. Bước đầu như vậy là rất quan trọng.

Tương lai, Eris có thể mang vệ tinh nhỏ và hàng hóa lên đến 300kg vào không gian, cạnh tranh với SpaceX – nhà cung cấp dịch vụ phóng vệ tinh hàng đầu thế giới hiện nay.

Ông Gilmour chia sẻ tiếp: “SpaceX giống chiếc máy bay A380, còn chúng tôi như chiếc phản lực loại nhỏ đời cũ. Nếu bạn muốn chở 800 người từ Tokyo đến Sydney, A380 là rẻ nhất. Nhưng nếu chở 100 người từ Sydney đến Melbourne, A380 có thể rất đắt, bạn cần chiếc phản lực nhỏ hơn.”

Từ 2008, Gilmour đã thấy khoảng trống trên thị trường vệ tinh. Có nút thắt cổ chai và mọi người đang chi quá nhiều để đưa cả vệ tinh nhỏ vào tên lửa, trong khi nguồn cung rất hạn chế. Ông khẳng định, 18 năm sau vẫn không có gì thay đổi.

Vệ tinh hoạt động với nhiều mục đích khác nhau, như giám sát, quản lý lũ lụt, thiên tai, thảm họa, theo dõi tàu thuyền và kết nối thông tin liên lạc.

Nhu cầu ngày càng tăng, nên danh sách khách hàng ngày càng dài. Các vệ tinh ở tầm thấp trái đất thường có vòng đời từ 5 đến 7 năm, nên nhu cầu phóng mới cực lớn.

Với nguồn tài trợ tăng, ông Gilmour hy vọng sẽ đẩy nhanh năng lực phóng vệ tinh của công ty. Trước mắt họ muốn 1 năm có thể thực hiện 4 vụ phóng thành công.

Hiện nay chỉ có SpaceX và Rocket Lab của Mỹ, là thường xuyên phóng với tần suất cao. Năm 2025, SpaceX lập kỷ lục với 165 lần phóng trong khi Rocket Lab là 21 lần.

Năm 2025, Gilmour hợp tác với công ty vũ trụ Space BD của Nhật, để cung cấp dịch vụ phóng vệ tinh. Họ cùng ký thỏa thuận với công ty thương mại Sojitz, để tìm hiểu cơ hội dịch vụ vệ tinh giữa Úc và Nhật.

Về điều này, ông Gilmour chia sẻ: “Nhật Bản rất tham vọng, muốn phóng nhiều vệ tinh lên quỹ đạo nhưng gặp tình trạng tắc nghẽn tương tự những quốc gia khác. Vì vậy họ quan tâm đến khả năng của chúng tôi. Thiết lập quan hệ đối tác với những nước như Nhật Bản và Hàn Quốc, là cơ hội tuyệt vời, không chỉ cho Gilmour Space mà cả nước Úc nữa.”

(Biên dịch: NVP)